بررسی مراسم عاشورا در بی بی سی
سنت گرایی بدون توجه به ماهیت
چهارشنبه ۱۵ دی ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۰۰
کد مطلب: 513
مولف : محمد موسوی
 
بی بی سی فارسی در اولین برنامه خود بعد از روز عاشورا به بررسی عاشورا به عنوان یک مراسم مذهبی در دنیا پرداخت و در ان نظرات بینندگان را در مورد وجه تمایز عاشورا با سایر مراسم مذهبی دنیا جویا شد .
در ابتدا، مجری برنامۀ نوبت شما،برای پرداختن به موضوع مراسم عاشورا، شروع به فضا سازی پیرامون آن نمود. او گفت:اتفاقی که در کربلا افتاد موجب ایجاد فرهنگی در بین مردم شد .فرهنگی که نسبت به مظلومیت و تنهایی حساس است و اگر شکل سیاسی به خود بگیرد نسبت به ستمگری
اولین سوال این است که آیا جهت دهی به مخاطب در ابتدای برنامه، برای رسیدن به مقصود با آزادی بیان تناقض ندارد و بیننده و دایره نظرات او را محدود نمی کند؟
قدرتمداران حساس است. 

سیاوش اردلان بعد مثالهایی از انواع مراسمات در عاشورا  نظیر سینه زنی ، مداحی، شام غریبان و نذری در ایران ؛ به دلپسند نبودن این مراسم برای بعضی از افراد اشاره کرد. و از علت شرکت آنان در این مراسمات پرسید. 

اما نکته جالب توجه این برنامه این بود که آزادی بیان برای مخاطب درباره موضوع ، توسط مجری برنامه از ابتدا محدود و مخدوش شد . او اعلام کرد که من چهار علت از شرکت در این مراسم را می گویم و شما از بین این چهار دلیل، یکی را که به نظر شما نزدیک تر است را انتخاب کنید. 

اولین سوال این است که آیا جهت دهی به مخاطب در ابتدای برنامه، برای رسیدن به مقصود با آزادی بیان تناقض ندارد و بیننده و دایره نظرات او را محدود نمی کند؟  سوال دوم در مورد آن چهار دلیل بود که شامل شرکت در مراسم ۱- از روی اعتقاد به مراسم ۲- برای اجرای سنت و رسوم ۳-برای احترام به اعتقاد دیگران ۴- تظاهر و همرنگ شدن با جماعت بود، که آیا اصولا اینگونه
باید توجه داشت که با وجود نهی ریا در عبادات ، در اسلام نیت خوانی و جستجو در انگیزه افراد نیز نهی شده که براساس قوانین حقوق بشر مطابق با آزادی های فردی است .
دسته بندی علمی و منطقی است؟

تاکیدات و سوالات مجری در طول برنامه بر ظاهرسازی و همرنگ شدن با مردم و جوگیری عده ای برای شرکت در مراسم عاشورا را می توان اینگونه بررسی کرد که اولاً وجود ریا و تظاهر در بسیاری از شعائر دینی یکی از آفت هاست که براساس تعالیم اسلامی موجب ازبین رفتن آن عبادتهاست؛ ثانیاً باید توجه داشت که با وجود نهی ریا در عبادات، در اسلام نیت خوانی و جستجو در انگیزه افراد نیز نهی شده که براساس 
قوانین حقوق بشر مطابق با آزادی های فردی است.

ثالثاً اینکه نسبت دادن عده ای خاص از افراد به یک جمع و تاکید بر آن، جز وجود دلیلی بر هدفمندی و جهت دار بودن در این گفتگوها نیست. سوالات متعدد از بینندگان درباره علت گریه بر امام حسین ونذرها و.. .وآن را جلوه ای از تظاهر خواندن، دلیلی بر این مدعاست. تا جایی که در یکی از مکالمات با شهروندی افغان ، در اقلیت بودن شیعیان در افغانستان را دلیلی بر عدم تظاهر آنها در این مراسم بر خلاف ایران دانست. 

نکته جالب توجه
نکته جالب توجه دیگر، تلاش برای نشان دادن تبدیل مراسم عاشورا دربسیاری از شهرهای ایران به سنت و آداب و رسومی است که خالی از جنبه های مذهبی واعتقادی و صرفا برای پاسداشت سنت محلی یا ملی آن بود
دیگر، تلاش برای نشان دادن تبدیل شدن مراسم عاشورا دربسیاری از شهرهای ایران به سنت و آداب و رسومی است که خالی از جنبه های مذهبی واعتقادی است و صرفاً اینگونه مراسم برای پاسداشت سنت محلی یا ملی آنها بوده است که برای روشن شدن موضوع،  مجری با زدن مثالی از مراسم کریسمس در لهستان و کشورهای کمونیستی، که بدون اعتقاد به آیین مسیحیت و فقط برای حفظ سنت ها و آداب گذشتگان در این کشورها این مراسم را برگزار می کنند؛ جهتی از اهداف این برنامه را نشان داد و آن، بدون اشکال جلوه دادن و عادی سازی برنامۀ کشورهای زورگو برای پوچ کردن ملتها از اعتقادات فرهنگی و مذهبی است که با شیوۀ حفظ جنبه های ملی و رسومی کشورها، بدون توجه به فلسفه و ماهیت آن مراسم است؛ به طوری که انگیزۀ آنها از نحوۀ شرکت و برگزاری  مراسمات مذهبی چون عاشورا را به مخاطب خود تنها حفظ اصالت و رسوم  این ملتها نشان می دهد و برگزاری هزار وسیصد ساله این مراسم را دلیلی بر سنتی شدن انجام آن اعلام می کند. در ادامه نیز مجری رسومی نظیر سنت هفت سین در ایران را، نمونۀ خوبی از عادی سازی رسومات بدون توجه به فلسفه آن عنوان می کند که در تکمیل و تثبیت اهداف اولیۀ خود است.


Share/Save/Bookmark