bbc چگونه افکار عمومی را قانع می‌کند؟ (۷) - این قسمت:
قوه قضاییه در کلوز آپ BBC
شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۰۵
کد مطلب: 39374
مولف : سرویس پژوهش‌های تحلیلی
 
این ستون در تلاش است تا اولاً بدون جانبداری و ثانیاً با رویکرد استنادی (فکت‌محور) آنچه را bbc بدون ارائه سند قطعی و صرفاً در پی تحلیل، گمانه‌زنی یا کنارهم نهادن "قرائن" به جای اسناد به مخاطب ارائه می‌کند، واکاوی نماید.
رسانه ایران (rasanehiran.com):

خلاصه ماجرا

۱) ۸ دی ۹۵ – فارس- رئیس جمهور در نشست تخصصی جامعه نظارت و بازرسی دولت اظهار داشت: "پولی که در اختیار این آقا [بابک زنجانی] بود، چه شد؟ کجا رفت؟ چه کسانی مؤثر بودند؟ چه کسانی نقش داشتند؟ من از آغاز این پرونده پیشنهاد کردم این فرد به جای اینکه مستقیم در اختیار دستگاه قضا قرار بگیرد، در اختیار وزارت اطلاعات قرار بگیرد."

۲) ۱۳ دی ۹۵ – ایسنا – رئیس قوه قضائیه در جلسه مسئولان عالی قضایی به این اظهارات واکنش نشان داد:
الف) قوه قضائیه هرگز در پی این نیست که رسیدگی عادلانه را آلوده به برخی تبلیغات ناصحیح و نادرست کند.
ب) اولین کاری که قوه قضائیه انجام داد این بود که اجازه نداد این شخص [بابک زنجانی] از کشور فرار کند [...] بحمدلله تاکنون بیش از دو هزار میلیارد تومان از اموال شناسایی شده و به بیت‌المال باز گردانده شده.
پ) افرادی که با این پرونده مرتبط بودند از جمله برخی وزرای سابق، رئیس سابق بانک مرکزی و دیگران [...] ساعتها مورد تحقیق و بازجویی قرار گرفتند[...] و هیچکس نگفته که افراد مرتبط تبرئه شدهاند یا برایشان قرار منع تعقیب صادر شده است[...] البته ما حرمت بعضی‌ها را در این پرونده حفظ کردهایم. بابک زنجانی بسیاری ادعاها را مطرح کرده[...] ما چون سخنان او را عین واقع نمی‌بینیم، دلیلی ندارد که هر آنچه می‌گوید را بپذیریم.
ت) در سال ۹۴ آقای رئیس جمهور در جواب نامه وزیر اطلاعات مطلبی نوشتند مبنی بر اینکه خوب است پرونده در اختیار وزارت اطلاعات قرار بگیرد. بنده هم دو سه روز بعد این نامه به دادستان ارجاع داده و تأکید کردم که پیشنهاد خوبی است[...] منتها بعد مشخص شد که موانعی وجود دارد که مربوط به دستگاه قضایی نبوده، بلکه از ناحیه برخی وزارتخانه‌ها و افراد بوده است.

۳) ۱۴ دی ۹۵ – آنا - اکبر ترکان، عضو ستاد انتخاباتی حسن روحانی گفت: اگر منظور این است که بابک زنجانی به ستاد انتخاباتی دکتر روحانی کمک کرده این حرف دروغ است؛ چون ما در ستاد انتخاباتی حساب‌هایمان روشن بود و حسابدار و اداره امور مالی داشتیم.

۴) ۱۵ دی ۹۵ – توئیتر - رئیس‌جمهور در حساب توئیتری خود در فضای مجازی نوشت: دولت حاضر است با تشکیل سامانه‌ای، تمام دخل و خرج و حساب‌هایش را روشن کند و در مقابل انتظارست قوه قضائیه نیز همه حساب‌های خود را روشن نماید.

۵) ۱۵ دی ۹۵ – تسنیم - محسنی‌اژه‌ای در همایش تخصصی مبارزه با سرقت پلیس آگاهی گفت: شما گفته‌اید حاضرید یک سامانه برای دخل و خرج‌ها راه‌اندازی کنید؛ خوب بکنید؛ یا دیگری اعلام کرده «حاضریم منابع انتخاباتی‌مان را شفاف کنیم به‌شرط شفاف کردن دیگری»؛ [...] چرا شرط می‌گذارید؟ [...] برای ستاد انتخاباتی ریاست جمهوری یک نفر چقدر پول لازم است؟ قطعاً بالاتر از ۲۰ میلیارد [...] این پول از کجا آمده است؟

روایت BBC فارسی

۱) ۱۳ دی ۹۵ – سایت خبری BBC فارسی
گزارش کرد: "لاریجانی: بابک زنجانی گفته میلیاردها تومان به انتخابات ریاست جمهوری کمک کرده است".
"صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه ایران با لحنی تند به انتقاد مقام‌های دولتی از جمله رئیس جمهور ایران به روند رسیدگی به پرونده بابک زنجانی واکنش نشان داده".

۲) ۱۳ دی ۹۵ - حسین باستانی یادداشتی با این عنوان نوشت: "وقتی صدا و سیما ناچار به حذف اظهارات رئیس قوه قضائیه می‌شود".
الف) در این یادداشت، برخی تغییرات جزئی در خبر ابتدایی منتشرشده توسط خبرگزاری صدا و سیما مورد توجه قرار گرفته و از آن به «تغییرات مهم در متن» یاد شده است. اتفاقی که به دلیل رقابت خبرگزاریها در سرعت انتشار اخبار، کاملاً طبیعی و عادی است.
ب) حذف عبارت "میلیاردها تومان کمک به انتخابات رئیس جمهور" یکی از این "تغییرات مهم" است:
• به گفته حسین باستانی در متن اولیه خبرگزاری صدا و سیما، آملی لاریجانی اظهار داشته که "بابک زنجانی گفته است که میلیاردها تومان به انتخابات رئیس جمهور کمک کرده است؛ ما سخنان او را عین واقع نمی‌دانیم و ایشان حرف زیاد می‌زند و ادعا زیاد می‌کند."
• اما در متن دوم به این صورت تغییر کرده که "بابک زنجانی بسیاری ادعاها را مطرح کرده که ما برای حفظ آبروی عده‌ای و برای تحفظ بر قانون آنها را علنی نکرده‌ایم." تغییری که اگر هم واقعاً در سخنان منتشرشده از رئیس قوه قضائیه رخ داده باشد، برای جلوگیری از برداشت‌های غلط احتمالی در فضای جامعه، کار بدی نیست.
پ) ویدئوی بخشی از سخنان رئیس دستگاه قضایی نیز در این یادداشت، شاید به عنوان مدرک، پیوست شده؛ اما بخشی که به گفته باستانی حذف شده، در آن دیده نمی‌شود؛ درعین‌حال به خوبی نشان می‌دهد که هم در متن اولیه منتشرشده شده در خبرگزاری صداوسیما و هم در متن دوم (پس از به گفته حسین باستانی "تغییرات مهم") یک مضمون از سخنان آملی لاریجانی منتشر شده است. چیزی که باستانی تلاش می‌کند خلاف آن را اثبات کند.
ت) متن اولیه خبرگزاری صداوسیما مطابق با عین صحبت‌های رئیس قوه قضائیه فرض گرفته شده. باستانی نوشت:
• "مطابق متن اول، رئیس دستگاه قضایی ایران گفته این دستگاه ادعاهای بابک زنجانی را غیرمعتبر می‌دانسته ولی حالا که مقام های دولتی در ارتباط با این پرونده قوه قضائیه را متهم می‌کنند به این ادعاها رسیدگی خواهد کرد."
• "اگر چنین اظهاراتی بیان شده باشد، این سوال پیش می‌آید که آیا به سایر ادعاهای بابک زنجانی، از جمله ادعای صدور حکم اعدام وی به "تلافی" افشا شدن تلاش فاضل لاریجانی برای همکاری با وی هم رسیدگی خواهد شد؟"
ث) آملی لاریجانی پیش از این، با مطرح شدن پرونده فاضل لاریجانی به این سؤال پاسخ داده بود:
• به گفته سخنگوی قوه قضائیه، رئیس دستگاه قضا دستور داده "هیچ ملاحظه‌ای درباره برادر من نکنید[...] بررسی کنید واگر جرمی اتفاق افتاده ملاحظه نکنید."

۳) ۱۳ دی ۹۵ – تلویزیون BBC فارسی گزارش کرد: "حمله رئیس قوه قضائیه ایران علیه دولت"
الف) "نام بابک زنجانی و پرونده چند میلیارد دلاری او پس از آن مطرح شد که محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری پیشین از گفتگوهای خصوصی فاضل لاریجانی، برادر رئیس قوه قضائیه، با یک مقام حکومتی پرده برداشت."
ب) "۴ ماه مانده به انتخابات ریاست جمهوری ایران، حسن روحانی به همراه یاران، عزمش را جزم کرده تا برای بار دوم بر کرسی ریاست اجرایی کشور تکیه بزند. رقبا کم نیستند. رئیس قوه قضائیه هم به خیل صداهای مخالف رئیس جمهوری ایران پیوست."

۴) ۱۴ دی ۹۵ - رادیو بی‌بی‌سی در برنامه چشمانداز بامدادی با احسان مهرابی، روزنامه‌نگار مقیم آلمان، به‌طور مفصل درباره صحبت‌های رئیس دستگاه قضا گفتوگو کرد.
الف) "سخنان آقای لاریجانی در واقع تأییدکننده اکثر یا همه اتهاماتی است که مخالفان قوه قضائیه مطرح می‌کنند مبنی بر اینکه اقدامات این قوه، سیاسی است و در واقع حقوقی نیست."
ب) "گویا قوه قضائیه یک سری پروندهها را در آب نمک خوابانده و در بزنگاههای سیاسی از آنها استفاده می‌کند."
پ) مهرابی با عتاب‌آلود خواندن واکنش رئیس قوه قضائیه به رئیس جمهور، این سؤال را مطرح کرد که "اگر یک شهروند معمولی یا قشرهای دیگر مانند خبرنگاران بخواهند از قوه قضائیه انتقاد کنند، چه سرنوشتی در انتظار آنها هست؟"
ت) با توجه به مطرح شدن نام برخی وزرا و رئیس سابق بانک مرکزی در این پرونده، احسان مهرابی گفت "بعید است قوه قضائیه اراده‌ای برای رسیدگی به این پرونده‌ها داشته باشد"؛ به این دلیل که صلاحیت محمود بهمنی، رئیس سابق بانک مرکزی در انتخابات مجلس دهم تأیید شد. پیدا است او احضار بهمنی و بازجویی و تحقیقات قوه قضائیه از او را به معنای قطعیت مجرم بودن او در نظر گرفته است.
ث) مهرابی همچنین حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات دولت دهم را به عنوان یکی از متهمان این پرونده معرفی کرده و می‌گوید: "به‌هرحال ایشان یکی از نزدیکان رهبر جمهوری اسلامی هستند در شرایط بعد از انتخابات سال ۸۸."
ج) "این صحبت‌ها شاید دست قوه قضائیه را رو می‌کند و نشان می‌دهد که عملاً این قوه به نوعی به دنبال زمین‌گیرکردن دولت آقای روحانی هست و موضوعاتی مانند حساب‌های شخصی رئیس قوه قضائیه، انتشارش را از چشم دولت می‌بیند و به نوعی می‌خواهد این اقدام دولت را تلافی کند."

۵) ۱۵ دی ۹۵ - رادیو بی‌بی‌سی مجدداً در برنامه چشمانداز بامدادی به این موضوع پرداخت و این بار با علی‌اصغر رمضانپور، گفت‌وگو کرد.
الف) رمضانپور با ارتباط دادن سخنان رؤسای دو قوه مجریه و قضائیه به قانون اساسی می‌گوید این اختلاف به دلیل دوپارگی در قانون اساسی و ساختار قدرت در جمهوری اسلامی است.
ب) نکتهای که در مطلب دیگری از بی‌بی‌سی هم به آن اشاره شده: "جدال روسای قوا در ایران یک جدال تکراری پایان ناپذیر است. بخشی از این جدال متاثر از پیچیدگی‌های ساختار سیاسی است که همواره رئیس جمهور را در مقام یک بدهکار به افکار عمومی و ناتوان در مقابل سایر قوا قرار می دهد."

 

پ) رمضانپور همین‌طور مداخله کمتر آیتالله خامنهای برای حل بعضی مشکلات را یکی از عوامل افزایش تنش بین دو قوه معرفی می‌کند. تحلیلی که عکس آن، بارها در بیبیسی مورد تأکید قرار گرفته است.

۶) ۱۵ دی ۹۵ – مسعود بهنود گزارش خود از روزنامههای داخلی را با تیتر "دعوای بزرگان و ترس مردم" منتشر کرد. وی همچنین روز ۱۳ دی در یک پست توئیتری با رویکردی انتخاباتی نوشته بود: "با یک برنامه درست می‌توان انتخابات آینده را به چالش حقوق بشر و قوه قضایی بیطرف تبدیل كرد. شرکت نمی‌کنیم #مگر".

۷) ۱۷ دی ۹۵ – تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی در گزارشی عنوان کرد: "دعوای قوه قضائیه و دولت به نماز جمعه کشید".
در این گزارش با اشاره به درخواست امام جمعه موقت تهران از قوه قضائیه برای رسیدگی محکم به پرونده‌های فساد، با مروری بر کل ماجرای بگو مگو بین طرفین، در نهایت گفت: "احتمال می‌رود در روزهای آینده این اختلافات از سطح رسانه‌ها فروکش کند؛ اما با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری، پرونده بابک زنجانی و حساب‌های مالی و سیاسی دو طرف آن قدر مهم هست که دوباره به رسانه‌ها راه پیدا کند."

BBC چگونه افکار عمومی را قانع می‌کند؟

گزاره‌های زیر، محورهای اصلی bbc برای بازنمایی این ماجرا است:

۱. کمک میلیاردی بابک زنجانی به ستاد انتخاباتی روحانی از صحبت‌های رئیس دستگاه قضا در رسانه‌ها حذف شده، پس کاسه‌ای زیر نیم کاسه است؛

۲. این قضیه با پرونده فاضل لاریجانی یعنی برادر رئیس قوه قضائیه ارتباط دارد؛ دستور او مبنی بر رسیدگی بدون ملاحظه به پرونده برادرش اهمیتی ندارد؛

۳. قوه قضائیه در پرونده‌های کلان، سیاسی عمل می کند نه حقوقی؛
الف) واکنش اخیر آملی لاریجانی به حسن روحانی، رنگ و بوی انتخاباتی دارد؛
ب) قوه قضائیه، حسن روحانی را پشت پرده مطرح شدن موضوع حساب‌های این قوه می‌داند؛
پ) با افراد نزدیک به حکومت و رهبری به‌ویژه پس از حوادث سال ۸۸ مماشات می‌شود؛

۴. مردم به جای حس آرامش نسبت به قوه قضائیه، از آن می‌ترسند؛ وقتی با انتقاد رئیس جمهور اینگونه برخورد می‌شود، وای به حال مردم بیچاره؛

۵. ریشه اختلاف بین قوه مجریه و قضائیه، خودِ قانون اساسی و ساختار سیاسی جمهوری اسلامی است؛

۶. رهبر همیشه در این اختلافات دخالت می‌کرد؛ اما این بار حرفی نزده، پس نه تنها ناراحت نیست، بلکه خودِ این سکوت، عامل تشدید اختلاف است؛

۷. امیدی به پایان یافتن این دعواها نیست. اختلافات تا انتخابات مهمان مردم هستند.
Share/Save/Bookmark