ایران و خاورمیانه جدید
نگاهی به کارکرد دیپلماسی ایران در آرایش سیاسی-نظامی عربستان و آمریکا
دوشنبه ۶ ارديبهشت ۱۳۹۵ ساعت ۲۰:۰۲
کد مطلب: 34776
مولف : محمود شریعتی
 
ایران و خاورمیانه جدید
باراک اوباما گفته است که تصمیمی برای حمله نظامی از طریق زمین به خاک سوریه را ندارد. این تصمیم برای خاورمیانه بسیار خوشحال کننده است چراکه یک قدم کوچک در مسیر استقلال سیاسی کشور های مسلمان خاورمیانه محسوب می شود.
رسانه ایران (Rasanehiran.com):
اظهارات سیاستمداران آمریکا در خصوص منطقه خاورمیانه در چند سال گذشته فراز و نشیب فراوانی داشته است. از زمان شورش های اولیه در سوریه در سال ۲۰۱۲ که آمریکا آن ها را دموکراسی خواه و آزادی خواه معرفی کرد و با تجهیز مخالفان بشار اسد یک ارتش به اصطلاح آزاد سوریه تشکیل داد تا به الان حداقل ۴ بار شاهد تغییر تصمیم آمریکا برای آینده سوریه بوده ایم. حالا هم که خبری از ارتش آزاد نیست و داعش به جای آن خرابکاری می کند. در جدیدترین اظهار نظر، باراک اوباما گفته است که تصمیمی برای حمله نظامی از طریق زمین به خاک سوریه را ندارد. این تصمیم برای خاورمیانه بسیار خوشحال کننده است چراکه یک قدم کوچک در مسیر استقلال سیاسی کشور های مسلمان خاورمیانه محسوب می شود. هرچند این تصمیم در آخرین ماه های حضور باراک اوباما اتفاق افتاد اما جلوگیری از یک فاجعه دیگر مثل آنچه در عراق از سال ۲۰۰۳ گریبان این کشور را گرفته می تواند برای خاورمیانه امیدوار کننده باشد.
این تصمیم کاخ سفید اما برای عربستان چندان شیرین نیست. عربستان در آذرماه سال گذشته در اقدامی متحورانه خودش را آماده لشکرکشی به سوریه کرده بود. سعودی ها اعلام کردند که با برخی کشور های همسوی سیاست هایشان تشکیل ائتلاف ضد داعش مستقل از آمریکا داده اند. این اقدام عربستان از آنجا که بدون هماهنگی با کاخ سفید صورت گرفت عقیم ماند و در سکوت خبری گذشت. دو ماه بعد و در شرایطی که برجام هم به مرحله اجرا رسید عربستان اعلام کرد که به ائتلاف ضد داعش آمریکا می پیوندد. آمریکا ۱۶ بهمن اعلام کرد که جنگنده های سعودی در حمله هفته آینده به مواضع داعش شرکت خواهند داشت. اما تا کنون خبر رسمی از حضور آن ها در عملیات هوایی آمریکا علیه مواضع داعش شنیده نشده است.
ارتباط این اتفاقات با احیای حوزه نفوذ دیپلماتیک ایران و غرب در مسائل استراتژیک خاورمیانه قابل بررسی است. از این رو می توان گفت حضور قوی نیروهای نظامی ایران در دو کشور عراق و سوریه همزمان با به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته ای میان ایران و غرب وضعیت خاورمیانه را دگرگون ساخت. چراکه حضور عربستان سعودی با برخورداری از بودجه ۹۰ میلیارد دلاری جنگ که صرف خرید تجهیزات نظامی از آمریکا طی سال های گذشته شده است، در سوریه می توانست به تهدیدی خطرناک برای منافع ملی ایران و کشور های منطقه حتی ترکیه بدل شود. در مقابل، بودجه ۷ میلیارد دلاری ایران باید علاوه بر جنگ با داعش، صرف مقابله با شیطنت های احتمالی سعودی هم بشود.
در فاصله زمانی بهمن ۹۴ تا اردیبهشت ۹۵، عربستان سعودی بارها و بارها با عملیات روانی گسترده رسانه ای سعی کرد منطقه را به آشوب بکشاند و از این طریق مجوز شروع جنگی تازه در خاورمیانه را از کاخ سفید دریافت کند. در آخرین تلاش ها، اوباما با واکنش تند به مقامات سعودی آن ها را عامل بی ثباتی خاورمیانه خواند. وزیر خارجه عربستان سعودی از آمریکا خواسته بود تا با حمله نظامی به ایران مانع از دستیابی ایران به بمب اتمی شود. در مقابل باراک اوباما گفته بود آمریکا بودجه اش را برای جنگ نیابتی هزینه نمی کند. البته خوی استکباری آمریکا در ایجاد توازن قوای در خاورمیانه به نفع منافع کاخ سفید را در همین بیانیه می توان دید. باراک اوباما به سعودی ها گفت باید بیاموزند که منطقه را چگونه بین خود و ایران تقسیم کنند.
اوج تاثیرگذاری دیپلماتیک ایران با آمریکا را می توان در آخرین تصمیم کاخ سفید برای عدم دخالت نظامی در سوریه مشاهده کرد. دو روز پیش باراک اوباما در دیدار با سیاستمداران انگلیسی اعلام کرد که آمریکا به سوریه لشکرکشی نخواهد کرد. این تصمیم مصادف با مذاکرات سه روزه ظریف – کری در واشنگتن صورت گرفت. این مذاکرات در راستای اجرای متقابل برجام از سوی آمریکا شکل گرفت. انتقادات زیادی به عملکرد آمریکا در عمل به مفاد برجام صورت گرفته است. با این حال مقامات آمریکا منکر وجود مانع بر سر راه مبادلات ارزی ایران با سیستم بانکی بین المللی شده اند و در دیدار ظریف و کری مقرر شد تا آمریکا تلاش بیشتری برای رفع نگرانی شرکت ها و کشورهای زیان دیده از تحریم های هسته ای کند. شرکت هایی که ایران با دور زدن تحریم ها با آنها مراودات مالی داشته است در سال های گذشته مورد تحریم آمریکا قرار گرفته بودند.
نکته مهم این گفتگو میان ظریف و کری اما بحث سوریه بوده است. جان کربی سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا روز دوشنبه گفت کری از ایران خواسته تا از نفوذ خود بر دولت سوریه برای پایان دادن به جنگ داخلی پنج ساله در این کشور استفاده کند. این مسئله همزمان با اعلام تصمیم آمریکا بر لغو حمله نظامی به سوریه نشان دهنده ارزش قدرت دیپلماسی ایران می باشد که از آن می توان به قدرت شکل دادن خاورمیانه جدید نام برد.
Share/Save/Bookmark