چرا آیت‌الله خامنه‌ای به مداحی توجه ویژه‌ای دارد؟
سه شنبه ۱۷ فروردين ۱۳۹۵ ساعت ۱۶:۳۱
کد مطلب: 34091
مولف : محسن سجادی
 
چرا آیت‌الله خامنه‌ای به مداحی توجه ویژه‌ای دارد؟
امروزه مداحی از آن جهت اهمیت پیدا می‌کند که به عنوان یک هنر مطرح است و می‌تواند ابزار مناسبی برای انتقال مفاهیم والا و باارزش محسوب شود که تا اعماق جان مخاطب نفوذ کند، ابزاری که گاه به قدر خودِ محتوا اهمیت پیدا می‌کند؛ چون اگر نباشد، محتوا قابل انتقال به دلها نیست.
توجه به مجالس مداحی و ذاکری اهل بیت از قدیم‌الایام در کشورمان رواج داشته و پس از انقلاب اسلامی نیز به صورت گسترده‌تر و با اهتمام بیشتری دنبال شده است. کما اینکه رهبر معظم انقلاب هر ساله در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا(س) با جمعی از مداحان اهل بیت دیدار و نکات مهمی را گوشزد می‌کنند.

با توجه به رابطه‌ای که بین گوینده و مستمع در هر قالبی از جمله مجالس عزاداری برقرار می‌شود و همچنین به سبب گستره بالای مخاطبان جوان، این مجالس از پتانسیل خوبی برای تأثیرگذاری بر این قشر برخوردار است که گاهی اثرش از ساعت‌ها سخنرانی فصیح و بلیغِ یک گوینده، بیشتر و عمیق‌تر می‌شود.

در طول تاریخ اسلام، مدح و ذکر اهل بيت(ع) به ویژه به زبان شعر رواج فراوانی داشته است. كُميت بن زيد اسدي، دِعبل خزاعی که سه امام شيعه يعني امام كاظم و امام رضا و امام جواد را درک کرده، اسماعيل بن محمد معروف به سيد حميري و ... نمونه هايي از اين شعرا هستند. این شعراي ذاکر اهل بيت(ع) در این راستا تنها به جنبه بُكائي شعر بسنده نمي‌كردند، بلکه به افشاگری و نکوهش رفتار حاکمان ظالم عصر خود می‌پرداختند و در اين راه هزینه‌های سنگينی نیز متحمل می‌شدند. (شعرای مشهور اهل بیت، کرمي، قهرمان، مرکز مطالعات و پژوهش‌هاي فرهنگي حوزه علميه)

تبیین‌گری عامل توجه ائمه به مرثیه‌سرایان
دکتر علی شریعتی در کتاب "نقش انقلابی یاد و یادآوران در تاریخ تشیع" که در واقع متن سخنراني وی در تالار حسينية ارشاد در سال ۵۱ بوده، «ذکر» را يادآوري حوادث مؤثر در تاريخ يک قوم به قصد شکل‌گيري وجدان تاريخي مي‌داند و می‌گوید: "شیعه، یادآوران ظلم‌هایی را كه رفته است و می‌رود، «ذاكرین» خوانده است تا به یاد بیاورند كه چه خون‌هایی ریخته‌اند و چه خون‌هایی می‌ریزند تا صدای مذهب و عدالت را خاموش كنند."

از این رو، ائمه معصومین هم نسبت به شاعرانی که در مدح اهل بیت شعر می‌سرودند، عنایت ویژه‌ای داشته‌اند. با وجود اینکه محدثان و فقهای بزرگی چون زرارة‌بن‌اعین و محمدبن‌مسلم در دستگاه ائمه(ع) حاضر بودند، امام صادق(ع) توجه خاصی به سید حمیری داشتند؛ همچنین نقل شده که امام رضا(ع) دعبل را مورد محبت ویژه قرار می‌دادند. این افراد گرچه، نه به لحاظ علمی در سطح عالی بودند و نه فعّالیتشان در محیط اهل بیت زیاد بود، مورد تجلیل خاص آنها قرار می‌گرفتند که این مسئله به ویژگی تبیین‌گری این افراد برمی‌گردد.

تأکید بر پرداختن به مسائل روز در مجالس ذکر اهل بیت و توجه ویژه‌ به نقش مداحان و نوحه‌سرایان در تشویق و ترغیب جامعه به حضور در حرکت‌های اجتماعی در کلام امام خمینی(ره) نیز مشاهده می‌شود؛ ایشان در یک سخنرانی در آستانه ماه محرّم در جمع خطیبان مذهبى می‌فرماید: "اهل منبر ـ ایدهم الله تعالى ـ کوشش کنند در اینکه مردم را سوق بدهند به مسائل اسلامى و مسائل سیاسى ـ اسلامى، مسائل اجتماعى ـ اسلامى و روضه را دست از آن بر ندارید که ما با روضه زنده هستیم."(صحیفه امام، ج۱۳، ص ۳۳۰) صادق آهنگران، مداح جبهه‌های جنگ تحمیلی نیز در خاطره‌ای نقل می‌کند که امام نسبت به شعرهایی که می‌خوانده، نکته‌بینی خاصی داشتند و با توجه به شرایط جنگی آن روزها، بارها در مواقع مختلف به او پیغام می‌فرستادند که اشعار حماسی بخواند.

توجه به مدح اهل بیت در عین تأکید بر علم و اخلاق و رعایت ضوابط شرعی
موضوعی که نباید از آن غافل شد، این است که مداحان اهل بیت با هنر و صدای دل‌نشین خود در واقع بلندگوهای تبلیغ معارف اهل بیت هستند و به‌هیچ‌وجه قابل انفکاک از اهل معرفت و علمای دین نیستند؛ چرا که در محتوای مطالب و اشعار خود نیازمند به آنها هستند تا دچار تبلیغ و ترویج مباحث سطحی و چه بسا خرافی نشوند. توجه به ضوابط شرعی، چهارچوب تعالیم و معارف اهل بیت و حفظ محیط پاک و مطهّر مراسم مذهبی از نکاتی است که بارها در سخنان رهبر انقلاب مورد گوشزد قرار گرفته است. ایشان کسانی را که برای گریاندن مردم، به خواندن مطالب غلط و غیر متقن متوسل می‌شوند، به شدت مورد عتاب قرار می‌دهند؛ از جمله در جمع اعضای ستاد مرکزی هیئت رزمندگان اسلام‌ در ۲۰ آبان ۹۲ بیان می‌کنند: "منبری یا مدّاح سر منبر خطاب به امیرالمؤمنین می‌كند و می‌گوید آقا هرچه داری از امام حسین داری! شما فكرش را بكنید! این چه حرفی است و این چه مُهمل‌‌گویی‌‌ای است كه كسی این‌‌جور درباره‌‌ امیرالمؤمنین حرف بزند؟ ]...[ چرا نمی‌فهمند این معانی و این مسائل را؟ آن‌‌وقت ادّعا هم دارند، هرچه هم به دهنشان بیاید می‌گویند."

علاوه بر آنچه گفته شد، سفرهای رهبری به قم برای دیدار با علما و مراجع در بیت ایشان، نشان‌دهنده جایگاه مراجع و علما در نگاه ایشان است؛ کمااینکه اکرام و احترام مراجع و علمای بزرگی چون آیات بهجت، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، جوادی آملی و علامه حسن‌زاده آملی و... و سخنانی که درباره آیت‌الله خامنه‌ای بیان کرده‌اند، نیز می‌تواند بیانگر پایگاه علمی و به ویژه سیاسی و مدیریتی رهبری در میان مراجع باشد و نمی‌توان توجه ویژه رهبری به ذکر و مدح اهل بیت را به معنای بی‌توجهی ایشان به نقش جلسات علمی و منابر اخلاقی علما در جامعه دانست.

امروزه مداحی از آن جهت اهمیت پیدا می‌کند که به عنوان یک هنر مطرح است و می‌تواند ابزار مناسبی برای انتقال مفاهیم والا و باارزش محسوب شود که تا اعماق جان مخاطب نفوذ کند، ابزاری که گاه به قدر خودِ محتوا اهمیت پیدا می‌کند؛ چون اگر نباشد، محتوا قابل انتقال به دلها نیست؛ به همین خاطر است که رهبری در دیدار اخیر خود در جمع مداحان (۱۱ فروردین ۹۵) با اشاره به تلاش دشمن برای اثرگذاری روی باور جوانان اظهار داشتند: "شما به‌عنوان مدّاح، می‌توانید اثر بگذارید، می‌توانید این جوان را از لحاظ بنیه‌ فکری تقویت کنید."
Share/Save/Bookmark