۱
سروش در بازی بی بی سی است یا بی بی سی در بازی سروش؟
دوشنبه ۳ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۱۹:۱۰
کد مطلب: 38360
مولف : محمود شریعتی
 
اشتراک بی بی سی فارسی و عبدالکریم سروش در نقد جمهوری اسلامی ایران و نظام ولایت فقیه یک اشتراک تاکتیکی است و وقتی دقیق تر نگاه می کنیم در می یابیم سروش به نوعی حکومت دینی معتقد است که در آن دین و دموکراسی نه تنها با یکدیگر متناقض نیستند که لازم و ملزوم یکدیگرند. از این رو باید پرسید پس دلیل تعریف و تمجید های بی بی سی فارسی از انتقاد سروش به جمهوری اسلامی چیست؟
اشتراک بی بی سی فارسی و عبدالکریم سروش در نقد جمهوری اسلامی ایران و نظام ولایت فقیه یک اشتراک تاکتیکی است و وقتی دقیق تر نگاه می کنیم در می یابیم سروش به نوعی حکومت دینی معتقد است که در آن دین و دموکراسی نه تنها با یکدیگر متناقض نیستند که لازم و ملزوم یکدیگرند. از این رو باید پرسید پس دلیل تعریف و تمجید های بی بی سی فارسی از انتقاد سروش به جمهوری اسلامی چیست؟
رسانه ایران- بی بی سی فارسی بارها زمینه حضور دکتر سروش در برنامه هی تحلیلی اش از جمله پرگار را فراهم آورده است. اخیرا نیز در پرونده ای که «سروش در برابر استبداد دینی» نامیده است، بی بی سی فارسی برخی از نظرات او در باب حکومت دینی و مسائل سیاسی پیرامون یک دهه اخیر جمهوری اسلامی را مستمسک قرار داده است تا ثابت کند ولایت فقیه سیستم ظالمانه و غیر دموکراتیک است.
البته آن دست از اظهار نظرات سروش که مناقشه برانگیز و دارای خدشه های فراوان است از سوی کارمند بی بی سی گزینش و تدوین شده که این مسئله تامل بیشتری در چرایی انتخاب و چگونگی ارتباط آن با عقاید حقیقی دکتر سروش را می طلبد. نویسنده بی بی سی عقاید امروز دکتر سروش را دنبال می کند و تا انتخابات ۸۸ عقب تر نمی رود. این برهه زمانی همان نقطه نزاع است که هرگونه حکم و قضاوتی را مستلزم دقت و بینش عمیق می سازد.
در واقع دکتر سروش را از دو منظر می توان تجزیه و تحلیل نمود. یکی از دید علمی و نظریات ایشان در باب فلسفه و کلام و دیگری از دید موضع گیری های سیاسی ایشان. در سال های ابتدایی انقلاب دکتر سروش با توصیه امام خمینی به مطالعه منابع فلسفی مارکسیسم می پردازد و در این زمینه به جایی رسید که ایشان به همراه آیت الله مصباح یزدی در مقابل سران مارکسیست در ایران به مناظره پرداختند و از تلویزیون جمهوری اسلامی نیز پخش شد. سروش همچنین در انقلاب فرهنگی نقش بسزایی داشت. او در شورای ۷ نفره حضور داشت و بر تدوین کتب جدید دانشگاه و دروس آن نظارت می کرد.
این فعالیت های از حیث در گیری در امور سیاسی، دکتر سروش فعالیت، کارنامه او در جمهوری اسلامی را برجسته کرده است. اما تکیه بی بی سی فارسی بر کارنامه سیاسی او پس از انتخابات ۸۸ است. آنجا که دکتر سروش در برهه هایی لب به انتقاد گشود و حوادث پس از انتخابات را به گردن حکومت انداخت. بی بی سی سعی کرد از این مواضع دکتر سروش به ضد جمهوری اسلامی بهره گیرد و او را مخالف مطلق حکومت دینی معرفی کرد. در این باب بی بی سی فارسی با نقل قول های آتشین از او به ضد رهبر ایران و نظام جمهوری اسلامی پس از سال ۱۳۸۸ از او چهره ضد حکومت دینی ساخت.
این درحالی است که سروش اساسا به نوعی از حکومت دینی اعتقاد دارد که دین و دموکراسی به گفته او لازمه یکدیگرند. همچنین سکولاریسم مد نظر او جدایی دین از سیاست نیست بلکه تفکیک نهاد دین از نهاد سیاست است. این نظر سروش را می توان با نگاهی به نظریه «دین حداقلی»، «تقدم ادله برون دینی بر ادله درون دینی» و نظریه «قبض و بسط تئوریک شریعت» دریافت. هرچند بی بی سی فارسی مدعی است سروش حکومت دینی را نه مطلوب می داند و نه ممکن. اما هیچ آدرسی از کتاب یا نوشته های او مبنی بر تصریح به این مسئله نیاورد.علاوه بر این، مواضع سیاسی سروش فارغ از راستی و درستی این مواضع در آن سالها حمایت از کاندیداتوری مهدی کروبی پیش از انتخابات نشان از پذیرفتن زمینه سیاست جمهوری اسلامی ایران است. او حتی به انتقاد از میر حسین موسوی پرداخت. در ثانی بسیاری اتفاقات در حوادث پس از انتخابات به واسطه ادعای تقلبی بود که به شیوه قانونی اعتراض نشد و این اشکال بزرگ به مواضع آقای سروش وارد است که تحت فضای هیجانات سیاسی موضعی معقول تر و سنجیده تر طلب می کرد.
وب سایت آفتاب در ۲۰ اردیبهشت ۸۸ با انتشار مطلبی از حمایت سروش از کروبی گفت و به نقل از او نوشت: «من ۴ سال پیش حرفی به شما زدم و حالا هم کم و بیش بر همان نظرم. یعنی آقای کروبی. علی الخصوص که من در سخنان آقای موسوی، نکته تازه‌ای نمی‌بینم. در عملکردش هم کار دلچسبی مشاهده نمی‌کنم. گمان می‌کنم با افکار پیشین‌اش وداع نکرده است و علیرغم اینکه گاهی در سخنرانی‌ها، اشارات تازه‌ای دارد، اما ریشه‌ها، همان ریشه‌های پیشین است و رگه‌های نگران کننده‌ای در سخنان ایشان وجود دارد. در عمل هم بیست سال نشست و ظلم‌ها را تماشا کرد و لب از لب نگشود: "قربان تمکینت شوم می بین و سر بالا مکن"» البته اختلاف آقای سروش با میرحسین به خاطر مواضع چپ گرایانه میرحسین بوده است. با این حال سروش با موضع گیری رادیکال عملا به ورطه افراط میرحسین موسوی افتاد.
با این حال مراد از یادآوری مواضع سیاسی سروش بیان این حقیقت است که اشتراک بی بی سی فارسی با روشنفکر دینی مثل سروش در تاکتیک است نه در هدف. یعنی هر دو مخالف نظام فعلی ایران هستند اما بعد هر کدام نسخه متفاوت از هم ارائه می کنند. بی بی سی فارسی در این مطلب خود سروش را به ورطه اپوزیسیون خارجی جمهوری اسلامی کشاند و او را جایگزین رهبری جریان ضد جمهوری اسلامی معرفی کرد. بی بی سی در این باره مدعی است: «می‌توان مدعی شد که سروش در تبعید (مهاجرت تحمیلی و ناخواسته) در همان موضعی ایستاده که رهبران محبوس جنبش سبز. این آشی که بی بی سی برای سروش پخته او را در راس مخالفان جمهوری اسلامی قرار می دهد.
Share/Save/Bookmark
جلیل
۱۳۹۵-۰۸-۰۴ ۰۸:۲۸:۴۲
احسنت عالی بود (8585)